چالش‌های پرستاران ایرانی در نظام سلامت

چالش‌های پرستاران ایرانی، از جمله کمبود ۱۰۰ هزار پرستار، اضافه‌کاری اجباری و معضلات معیشتی، بر کیفیت خدمات درمانی تأثیر منفی گذاشته و موجب مهاجرت پرستاران به کشورهای پیشرفته و عدم تمایل دانش‌آموختگان به ورود به این حرفه شده است.

به گزارش تابش کوثر ، با فعالیت ۲۰۰ هزار پرستار در نظام سلامت کشور و چالش‌های صنفی و معیشتی آن‌ها، وضعیت خدمات درمانی به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است.  رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری، احمد نجاتیان، در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایسنا به بررسی مشکلات این قشر و اهمیت نیروی انسانی در نظام سلامت پرداخته است.
نجاتیان به چالش‌های جدی پرستاران در نظام سلامت کشور اشاره کرد و گفت: «نیروی انسانی جزو ارکان اصلی نظام سلامت است.» او تأکید کرد که بدون نیروی انسانی متخصص، نظام سلامت معنایی نخواهد داشت و گفت: «تمام کشورها به تأمین مالی، حکمرانی مناسب، تجهیزات، نیروی انسانی و دارو نیاز دارند.»
نجاتیان بیان کرد که پرستاران به عنوان یکی از گروه‌های اثرگذار در نظام سلامت، نقش بسیار مهمی در ارائه خدمات به بیماران دارند. او گفت: «پرستاران به دلیل تعداد افراد جامعه پرستاری و گستردگی خدماتی که ارائه می‌دهند، در کانون توجه نظام سلامت کشورها قرار دارند.» 
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری در ادامه به پیامدهای کمبود پرستار اشاره کرد و خاطرنشان کرد که اگر خواهان خدمات با کیفیت هستیم، نیاز به نیروی انسانی متخصص داریم. او افزود: «اگر تعداد پرستاران از یک نرم مشخص کمتر باشد، میزان خطاهای دارویی و مرگ‌ومیر افزایش می‌یابد.»
وی درخصوص نسبت پرستار به تخت بیمارستانی اظهار داشت: «متوسط جهانی نسبت پرستار به تخت بیمارستانی ۳.۵ است، در حالی که نسبت پرستار به تخت در کشور حدود ۱.۸ است.» نجاتیان تأکید کرد که این نسبت در مقایسه با کشورهای پیشرفته بسیار کمتر است و نیاز به اصلاح دارد.
نجاتیان در خصوص روند کاهشی تعداد پرستاران گفت: «بررسی‌ها بیانگر این است که روند کاهش پرستاران در سال‌های گذشته سبب شده که نسبت پرستار به تخت به مرز ۱.۱ برسد.» او به خطرات جدی ناشی از این کمبود اشاره کرد و گفت: «اگر شرایط فعلی ادامه داشته باشد، نسبت پرستار به تخت به یک یا ۰.۹ می‌رسد.»
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری همچنین به نیاز سیستم بهداشتی و درمانی کشور به جذب ۱۰۰ هزار پرستار اشاره کرد و گفت: «این عدد قابل توجهی محسوب می‌شود و اگر خواهان تحقق حداقل استانداردهای مد نظر در حوزه پرستاری هستیم، به جذب این تعداد پرستار نیاز داریم.»
نجاتیان افزود: «کمبود ۱۰۰ هزار نیروی انسانی در بخش پرستاری به این معنا است که پرستارانی که در حال حاضر در نظام بهداشتی کشور به ارائه خدمات می‌پردازند، می‌بایست جور کمبود نیروی انسانی را به دوش بکشند.» او تأکید کرد که این موضوع بر کیفیت خدمات درمانی تأثیر منفی خواهد گذاشت.
او همچنین به مشکلات ناشی از اضافه‌کاری اجباری پرستاران پرداخت و گفت: «اضافه‌کاری اجباری در سیستم درمان، موضوعی ناهنجار است.» نجاتیان بیان کرد که برخی کشورها اضافه‌کاری را موضوعی غیرقابل قبول می‌دانند و برای پرستاران ساعت کار ویژه‌ای تعیین کرده‌اند.
وی ادامه داد: «متوسط ساعت اضافه‌کار اجباری پرستاران حدود ۵۰ ساعت است، اما در برخی دانشگاه‌های علوم پزشکی این میزان به ۷۰ ساعت می‌رسد.» نجاتیان همچنین به تأخیر در پرداخت حقوق اضافه‌کاری‌ها اشاره کرد و گفت: «اضافه‌کار اجباری به دلیل کمبود پرستار، یک ظلم آشکار در حق جامعه پرستاری است.»
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری همچنین به مهاجرت پرستاران ایرانی به کشورهای پیشرفته اشاره کرد و گفت: «کشورهای پیشرفته به اهمیت این شغل پی‌برده‌اند و به همین دلیل نسبت به جذب پرستاران از سایر کشورها اقدام کرده‌اند.» او توضیح داد که پرستاران با پیشنهادهای وسوسه‌کننده‌ای از سوی این کشورها مواجه هستند و این موضوع می‌تواند به کاهش نیروی انسانی در کشور منجر شود.
نجاتیان درباره آمار پرستاران خارج شده از چرخه خدمت نیز گفت: «حدود ۱۵۰۰ نفر از شغل پرستاری در سال گذشته خارج شده‌اند.» او همچنین به پدیده‌های نامبارکی مانند عدم تمایل دانش‌آموختگان پرستاری برای ورود به شغل اشاره کرد و افزود: «بسیاری از دانش‌آموختگان ترجیح می‌دهند پس از گذراندن طرح وارد این شغل نشوند.»
نجاتیان تأکید کرد که کمبود پرستار فقط مشکل وزارت بهداشت نیست و افزود: «این مشکل نظام سلامت است و نیاز به همکاری مشترک میان دستگاه‌های مختلف دارد.» 
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری در پایان به نقش پرستاری در تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه اشاره کرد و گفت: «برخی برنامه‌های برنامه هفتم توسعه مانند «سند جامع مراقبت‌های سلامت» به صورت مستقیم به موضوع پرستاری اشاره کرده و می‌تواند به کاهش پرداخت از جیب مردم کمک کند.»
نجاتیان در رابطه با قانون مشاغل سخت برای پرستاران بخش دولتی نیز گفت: «این قانون به خوبی اجرا نمی‌شود و بسیاری از پرستاران نمی‌توانند از مزایای سختی و زیان‌آوری بهره‌مند شوند.»
او در نهایت تأکید کرد که با توجه به چالش‌های موجود در حوزه پرستاری، توجه به این قشر و بهبود شرایط کاری و معیشتی آن‌ها از اولویت‌های ضروری نظام سلامت است.
 
م/110
کد خبر 130220