به گزارش تابش کوثر، بیست و هفتم رجب، عید مبعث پیامبر اسلام (ص)، یادآور آغاز رسالتی است که تحولی عمیق در جامعه بشری ایجاد کرد. دکتر محسن الویری، مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع)، در گفتوگویی با خبرگزاری مهر به نقش آموزههای وحیانی در شکلگیری تمدن اسلامی پرداخته است.
پیامبر اسلام (ص) تنها بر پایه تواناییهای فردی خود اقدام به ایجاد تمدن اسلامی نکردند. آموزههای وحیانی اساس تمدنسازی اسلامی بودند که به گفته دکتر الویری، به پرسشهای بنیادی بشر پاسخ داده و الگویی جامع برای زیست فردی، خانوادگی و اجتماعی ارائه کردند.
ویژگی یک نظام اندیشهای تمدنساز، پاسخگویی به پرسشهای اساسی بشر و ارائه برنامهای عملی برای زندگی اجتماعی است. آموزههای پیامبر (ص) توانستند این دو نیاز را تأمین کنند و به فرهنگ عمومی تبدیل شوند.
نقش پیامبر در تمدنسازی
دکتر الویری میگوید پیامبر اسلام (ص) تنها یک رهبر مذهبی نبودند؛ بلکه در کنار رسالت الهی خود، آموزههای وحیانی را به فرهنگ عمومی تبدیل کردند و در ساختارهای اجتماعی و روابط انسانی نفوذ دادند. این اقدام، زمینهساز شکلگیری تمدن اسلامی شد.
شخصیت پیامبر (ص) یکی از عوامل مهم در پذیرش پیام ایشان بود. صداقت، مهربانی، حکمت و امانتداری از جمله ویژگیهایی بودند که مردم را به پذیرش دعوت او ترغیب میکردند. علاوه بر این، پیامبر اسلام از مدیریت سیاسی و اجتماعی برای اجرای آموزههای خود بهره بردند. ایشان در مکه بر اصلاح فرهنگی و اجتماعی تمرکز داشتند و در مدینه یک جامعه دینی را با اصول مدیریتی نوین بنیان نهادند.
بهرهگیری از تجربیات بشری
پیامبر اسلام در فرآیند تمدنسازی از تجربیات تمدنی دیگر مانند ایران و روم نیز استفاده کردند. دکتر الویری اشاره میکند که بهرهبرداری از این تجربیات، مانند حفر خندق در جنگ احزاب یا استفاده از منجنیق در جنگ طائف، نشاندهنده نگاه جامع پیامبر به تمدنسازی است.
درسهای امروز از تمدنسازی نبوی
تمدن اسلامی نوین بدون الهام از عهد نبوی ممکن نیست. به گفته دکتر الویری، تمدن اسلامی مبتنی بر همگرایی اقوام و تنوع ساختارهاست. بازخوانی عهد مکی و مدنی و تحلیل تحولات اجتماعی آن دوران میتواند برای جوامع امروزی الگو باشد.
ایشان تأکید میکند که بدون مطالعه دقیق آموزهها و تجربههای نبوی، امکان شکلگیری تمدنی نوین و پویا وجود ندارد. تمدنسازی نیازمند همگرایی اسلامی و پذیرش تنوع فرهنگی و اجتماعی در بالاترین سطح ممکن است.
م/110
نظر شما